Các mặt hàng dễ khai sai HS Code, doanh nghiệp cần lưu ý

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, HS Code không chỉ là một dãy số kỹ thuật trên tờ khai hải quan, mà còn là yếu tố quyết định thuế suất, chính sách quản lý chuyên ngành và mức độ rủi ro của hồ sơ.

Thực tế cho thấy, rất nhiều doanh nghiệp gặp rắc rối do khai sai HS Code, dẫn đến truy thu thuế hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng, kèm theo xử phạt và kéo dài thời gian thông quan.

Bài viết dưới đây phân tích nguyên nhân phổ biến và những nhóm hàng dễ khai sai HS Code nhất, giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro trong quá trình làm thủ tục xuất nhập khẩu.

1. HS Code là gì? Vì sao doanh nghiệp không được phép khai sai?

HS Code (Harmonized System Code) là hệ thống mã số phân loại hàng hóa do Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) ban hành, được áp dụng thống nhất ở cấp độ 6 số đầu trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, HS Code được mở rộng thành 8 số theo Danh mục AHTN, làm căn cứ để:

• Xác định thuế nhập khẩu – xuất khẩu
• Áp dụng chính sách quản lý chuyên ngành
• Phân luồng kiểm tra và đánh giá rủi ro
• Kiểm tra sau thông quan và truy thu thuế

Chỉ cần sai HS Code, toàn bộ các yếu tố trên đều có thể bị áp lại, khiến doanh nghiệp đối mặt với chi phí phát sinh lớn.

2. Thực tế xử lý vi phạm khai sai HS Code tại Việt Nam

Source: Thuế & Hải Quan Online

Theo thống kê của cơ quan Hải quan, mỗi năm có hàng nghìn vụ vi phạm liên quan đến phân loại hàng hóa và áp mã HS Code không chính xác. Nhiều trường hợp ban đầu được thông quan bình thường nhưng sau đó bị hậu kiểm và truy thu thuế với số tiền rất lớn.

Điểm đáng chú ý là phần lớn sai phạm không xuất phát từ gian lận có chủ ý, mà đến từ:

• Mô tả hàng hóa chưa đầy đủ
• Nhầm lẫn giữa các nhóm mã HS gần nhau
• Không cập nhật biểu thuế và chú giải mới

3. Những nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp khai sai HS Code

3.1. Mô tả hàng hóa mang tính “đối phó”

Nhiều bộ hồ sơ chỉ ghi tên thương mại, thiếu thông tin về:

• Thành phần cấu tạo
• Chức năng chính
• Thông số kỹ thuật

Điều này khiến việc lựa chọn HS Code trở nên cảm tính và rất dễ sai.

3.2. Nhận định sai đặc tính quyết định của hàng hóa

Với hàng hóa đa chức năng hoặc hàng hỗn hợp, HS Code được xác định theo đặc tính chủ yếu. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp lại phân loại theo:

• Giá trị cao nhất
• Nguyên liệu chính
• Cách gọi phổ biến trên thị trường

3.3. Áp dụng HS Code của nước xuất khẩu

HS Code chỉ đồng nhất ở 6 số đầu. Từ số thứ 7 trở đi, mỗi quốc gia có quy định riêng. Việc sử dụng nguyên mã HS của nước xuất khẩu để khai tại Việt Nam là lỗi rất thường gặp.

3.4. Không lưu hồ sơ phân loại

Khi bị kiểm tra sau thông quan, doanh nghiệp không có căn cứ pháp lý để bảo vệ mã HS đã khai, dẫn đến nguy cơ bị áp lại mã mới có thuế suất cao hơn.

4. Các nhóm hàng dễ khai sai nhất hiện nay

Nhóm 1: Máy móc, thiết bị và linh kiện kỹ thuật

Nguồn: Intech

• Thiết bị điện – điện tử
• Máy móc công nghiệp
• Linh kiện rời

Dễ nhầm giữa linh kiện độc lập và bộ phận cấu thành của máy.

Nhóm 2: Hàng hóa có nhiều công dụng

• Hóa chất dùng trong nhiều lĩnh vực
• Sản phẩm pha trộn, hỗn hợp
• Thực phẩm bổ sung, chế phẩm

HS Code thay đổi theo mục đích sử dụng khai báo.

Nhóm 3: Hàng tiêu dùng phổ biến, giá trị cao

• Thời trang, giày dép, túi xách
• Điện thoại, linh kiện công nghệ

Thường bị kiểm tra do nguy cơ né thuế cao.

Nhóm 4: Hàng có mức thuế chênh lệch lớn giữa các mã HS

• Đồ gia dụng điện
• Gỗ và sản phẩm từ gỗ
• Nội thất

Chỉ cần khác biệt giữa bán thành phẩm – thành phẩm, thuế suất có thể thay đổi đáng kể.

Nhóm 5: Hàng hóa thuộc danh mục rủi ro của Hải quan

Đây là những mặt hàng đã được cơ quan Hải quan đưa vào diện theo dõi đặc biệt do:

• Lịch sử vi phạm nhiều
• Dễ khai sai HS Code
• Thuế suất nhạy cảm

5. Làm gì để hạn chế rủi ro khai sai?

Để hạn chế rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt hành chính trong hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến công tác phân loại và khai báo mã HS. Trước hết, cần tra cứu mã HS từ các nguồn chính thức của cơ quan Hải quan, đồng thời mô tả hàng hóa một cách đầy đủ, chi tiết và nhất quán ngay từ khâu chuẩn bị hồ sơ, bao gồm tên hàng, tính năng, cấu tạo, công dụng và vật liệu cấu thành. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên đối chiếu kỹ chú giải HS, biểu thuế hiện hành cũng như các quy định về chính sách quản lý chuyên ngành để lựa chọn mã HS phù hợp nhất.

Đối với những mặt hàng mới, hàng công nghệ cao hoặc có cấu tạo phức tạp, việc chủ động xin xác định trước mã HS Code là giải pháp an toàn, giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý rõ ràng khi làm thủ tục thông quan. Ngoài ra, toàn bộ tài liệu kỹ thuật, catalogue, lập luận phân loại và hồ sơ liên quan cần được lưu trữ đầy đủ, khoa học để phục vụ công tác hậu kiểm, thanh tra sau thông quan, qua đó bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý phát sinh.