Quy định mới khi xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng 2026

Từ ngày 01/07/2026, Nghị định 209/2026/NĐ-CP và Thông tư 41/2026/TT-BXD chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển mới trong công tác quản lý xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng tại Việt Nam. 

Các quy định mới tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời khuyến khích phát triển vật liệu xanh, vật liệu tái chế nhằm hướng tới nền kinh tế tuần hoàn. Mặc dù không trực tiếp quy định mức thuế xuất nhập khẩu, hai văn bản này tạo nền tảng để doanh nghiệp vật liệu xây dựng tiếp cận các chính sách ưu đãi đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

1. Nghị định 209/2026/NĐ-CP mang đến thay đổi gì?

Nghị định 209/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm tăng cường quản lý chất lượng vật liệu xây dựng trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ sản xuất, nhập khẩu, lưu thông đến sử dụng. Quy định áp dụng đối với nhiều nhóm hàng như thép xây dựng, xi măng, kính xây dựng, gạch xây dựng, gạch ốp lát, vật liệu chống thấm, vật liệu hoàn thiện và các sản phẩm vật liệu xây dựng khác thuộc danh mục quản lý. 

Điểm đáng chú ý của nghị định là chuyển từ phương thức quản lý đồng loạt sang quản lý theo mức độ rủi ro, giúp tối ưu hoạt động kiểm tra chuyên ngành, rút ngắn thời gian xử lý đối với các mặt hàng có rủi ro thấp, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm và an toàn trong quá trình lưu thông trên thị trường. 

2. Phân loại vật liệu xây dựng theo mức độ rủi ro

Theo quy định mới, vật liệu xây dựng được chia thành ba nhóm rủi ro:

2.1 Nhóm rủi ro cao

Đây là nhóm sản phẩm có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình và người sử dụng. Khi nhập khẩu, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các thủ tục kiểm tra chất lượng và công bố hợp quy trước khi lưu thông.

2.2 Nhóm rủi ro trung bình

Các mặt hàng thuộc nhóm này vẫn phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng và thực hiện các thủ tục theo quy định, tuy nhiên, phương thức kiểm tra được áp dụng linh hoạt hơn dựa trên mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.

2.3 Nhóm rủi ro thấp

Đối với nhóm hàng có mức độ rủi ro thấp, cơ quan quản lý có thể áp dụng phương thức kiểm tra đơn giản hơn, góp phần giảm thời gian thông quan và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.

Việc phân loại theo rủi ro giúp hoạt động quản lý vật liệu xây dựng hiệu quả hơn, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng cần chuẩn bị gì?

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng, việc rà soát hồ sơ là yêu cầu cần thiết khi các quy định mới có hiệu lực.

Doanh nghiệp nên kiểm tra:

1. Mã HS của từng mặt hàng.
2. Danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý chất lượng.
3. Hồ sơ chứng nhận hợp quy.
4. Hồ sơ công bố hợp quy (nếu thuộc đối tượng bắt buộc).
5. Hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm.
6. Chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi và tránh kéo dài thời gian thông quan.

4. Chính sách mới mở ra cơ hội cho vật liệu xây dựng xanh

Một trong những điểm nổi bật của Nghị định 209/2026/NĐ-CP là định hướng thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng xanh và thân thiện với môi trường. Nghị định khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các nhóm sản phẩm như vật liệu tái chế, vật liệu có hàm lượng phát thải thấp, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phục vụ kinh tế tuần hoàn và công nghệ sản xuất xanh. 

Đây là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển bền vững của ngành vật liệu xây dựng, đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế.

5. Những lưu ý khi xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng từ ngày 01/07/2026

Để hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng, doanh nghiệp cần chủ động rà soát mã HS, xác định mặt hàng có thuộc danh mục quản lý chất lượng hay không, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ hợp quy theo quy định. Bên cạnh đó, việc cập nhật phương thức kiểm tra đối với từng nhóm rủi ro và theo dõi các hướng dẫn mới từ cơ quan quản lý sẽ giúp quá trình thông quan diễn ra thuận lợi hơn. 

Ngoài ra, đầu tư vào công nghệ sản xuất xanh và vật liệu thân thiện với môi trường cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tận dụng các chính sách ưu đãi về đầu tư và thuế trong tương lai. Việc chủ động tuân thủ quy định không chỉ giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng uy tín với đối tác và khách hàng quốc tế. 

Việc ban hành Nghị định 209/2026/NĐ-CP và Thông tư 41/2026/TT-BXD đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống quản lý vật liệu xây dựng tại Việt Nam. Các quy định mới hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát rủi ro trong xuất nhập khẩu và thúc đẩy phát triển vật liệu xanh.

Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, đây là thời điểm cần chủ động rà soát danh mục hàng hóa, mã HS, hồ sơ hợp quy và cập nhật các quy định mới để đảm bảo tuân thủ pháp luật, tối ưu hoạt động xuất nhập khẩu và nắm bắt cơ hội từ các chính sách hỗ trợ dành cho vật liệu xây dựng xanh trong giai đoạn tới.